Tìm hiểu về nguyên nhân men gan cao và cách điều trị

Men gan cao là một bệnh phổ biến ở Việt Nam xuất hiện chủ yếu ở đàn ông thường xuyên sử dụng bia rượu. Bệnh này thường không có triệu chứng rõ rệt nên rất khó tự phát hiện. Hôm nay bác sĩ Kim sẽ cung cấp cho các bạn đầy đủ thông tin cần thiết nhất về căn bệnh này.

Men gan cao là gì?

Gan là một cơ quan chuyển hóa có vai trò rất quan trọng trong cơ thể. Trong mỗi tế bào gan luôn có 4 loại enzym:

AST (SGOT)
ALT (SGPT)
LDH
GGT
Chức năng của các enzym này là tổng hợp và chuyển hóa các chất như protid, gluxit và lipid trong gan. Men gan thực chất chính là tên gọi chung của các loại enzym đó.

Trong gan, các enzym này có mặt trong tế bào gan. Mỗi ngày, sinh lý cơ thể bạn luôn luôn có những tế bào già chết đi và tế bào mới sinh ra, Khi những tế bào gan chết đi thì enzym trong tế bào đó sẽ được giải phóng vào máu. Như vậy, trong máu của bạn luôn tồn tại một lượng men gan nhất định.

Khi một hoặc nhiều hơn một trong số các enzym này có giá trị cao hơn giá trị bình thường, thì bạn sẽ được giải thích là “men gan cao”. Có nghĩa là vì một số nguyên nhân nào đó, lượng enzym được giải phóng vào máu nhiều hơn bình thường phản ánh một tình trạng các tế bào gan đang bị hủy hoại. Chỉ số men gan càng cao hơn bình thường đánh giá tình trạng tổn thương nhu mô gan càng nhiều.

Nguyên nhân gây men gan cao

Có rất nhiều nguyên nhân, nguyên nhân chủ yếu:
Do viêm gan: viêm gan do virút có thể do virút viêm gan A, B, C, E, D. Viêm gan cấp do virút hoặc bất kỳ nguyên nhân nào cũng làm cho men gan tăng cao đột biến. Nếu tăng từ 1 – 2 lần là ở mức độ nhẹ, từ trên 2 – 5 lần là tăng ở mức độ trung bình và tăng trên 5 lần là tăng ở mức độ nặng (bình thường AST ≤ 37U/l và ALT ≤ 40U/l và GGT: nam 15 – 50 ≤ U/l và nữ: 7 – 32 ≤ U/l).
Tổn thương do virút là loại tổn thương rất nguy hiểm vì virút khi xâm nhập vào tế bào gan chúng nhân lên và làm hủy hoại tế bào gan (làm tan vỡ các tế bào gan mà chúng xâm nhập). Tế bào gan càng bị hủy hoại càng nhiều thì lượng men gan giải phóng ra càng nhiều. Cho nên trong các trường hợp viêm gan cấp tính hoặc viêm gan tối cấp hoặc ung thư gan thì lượng men gan tăng nhanh một cách đột biến có khi lên tới 5.000U/l.
Do uống rượu, bia: đặc biệt là rượu. Lượng men gan tăng trong máu người uống rượu tùy thuộc liều lượng rượu vào máu và chất lượng rượu. Lượng men gan trong máu do gan bị tổn thương bởi rượu thì loại AST thường tăng cao từ 2 – 10 lần trong khi đó lượng ALT tăng ít.
Do bệnh sốt rét: men gan cũng có thể tăng cao trong bệnh sốt rét do ký sinh trùng sốt rét, đặc biệt là sốt rét ác tính vì tế bào gan, thận bị tổn thương hoặc các bệnh tắc đường mật do giun, viêm dạ dày cấp, sởi, viêm tụy cấp hoặc mạn tính.
Do bệnh về đường mật: men gan cũng có thể tăng trong các bệnh về đường mật (viêm đường mật, viêm túi mật, sỏi đường mật trong gan, teo đường mật bẩm sinh) hoặc áp-xe gan.
Do các bệnh lý khác: men gan có thể tăng trong các bệnh do ứ sắt, viêm gan tự miễn, bệnh lý tự miễn ở ruột non. Với một số thuốc dùng để điều trị một bệnh nào đó nhưng cũng có thể gây tác dụng phụ làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa của tế bào gan hoặc gây ngộ độc tế bào gan làm xuất hiện viêm gan cấp tính do thuốc, ví dụ ngộ độc thuốc điều trị lao.
Trong trường hợp này, men gan có thể tăng lên đến 3.000U/l. Hoặc một số người bệnh bị tăng mỡ máu (cholesterol, triglycerid) dùng thuốc giảm mỡ máu cũng có thể làm tăng men gan nhưng khi ngừng uống thuốc thì men gan trở về chỉ số bình thường. Tuy vậy, có một số trường hợp tuy gan bị tổn thương nhưng men gan không tăng, ví dụ như viêm gan trên bệnh nhân có hội chứng urê huyết hoặc ở người chạy thận nhân tạo định kỳ.
Chỉ số men gan bình thường:
AST: 20-40UI/L.
ALT: 20-40UI/L.
GGT: 20-40UI/L.
Phosphatase kiềm: 30-110UI/L.

Men gan cao có nguy hiểm không?

Men gan tăng cao là dấu hiệu của nhiều bất ổn trong cơ thể như viêm gan cấp, viêm gan mạn tính giai đoạn hoạt động, tắc đường mật, viêm tụy… Nếu không được kiểm soát kịp thời, nồng độ men quá cao sẽ làm cho bệnh nặng hơn, người bệnh có nguy cơ giảm tuổi thọ, thậm chí tử vong.

Men gan tăng cao nếu không được điều trị sẽ dẫn tới viêm gan, xơ gan. Men gan tăng cao nếu nặng cần phải dùng thuốc để điều trị giúp giảm men gan còn nếu trường hợp men gan tăng nhưng ở mức độ nhẹ thì chỉ cần chú ý chế độ nghỉ ngơi, ăn uống là có thể hạ được men gan.

Người bệnh men gan cao nên ăn gì và kiêng gì?

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp tế bào gan hồi phục và tái sinh nhanh hơn, tăng cường chức năng miễn dịch, thúc đẩy hồi phục chức năng gan. Phòng khám Đông y Nguyễn Hữu Toàn đưa ra một số lời khuyên cho bệnh nhân bị men gan tăng cao.
men-gan-cao-phai-lam-sao

Những thực phẩm nên ăn:

Nên có một chế độ ăn cân bằng giữa chất béo bão hòa và chất xơ.

Người bị tăng men gan nên bổ sung vitamin A từ các loại thực phẩm như gan động vật, cà rốt, hẹ, sữa bò, lòng đỏ trứng, rau muống, rau chân vịt, tỏi tây, bắp cải…

Ăn nhiều các thực phẩm giàu vitamin B1, B2, B6 như: mạch nha, giá, đậu, lạc, rau xanh, hoa quả…., Hạt kê, đậu nành, trứng, sữa…,

Bổ sung thêm ớt ngọt, tỏi, rau cải, rau dền, sơn tra…. Cũng là những thực phẩm giàu vitamin.

Bổ sung các thực phẩm chứa nhiều protein bởi đây là thành phần cấu tạo nền tảng của tất cả tế bào trong cơ thể, khi tế bào gan bị tổn thương làm tăng men gan, khả năng miễn dịch cơ thể giảm. Vì vậy, ăn nhiều protein để phục hồi và tăng cường khả năng miễn dịch. Thực phẩm giàu protein: thịt nạc, trứng, cá, các loại đỗ, rau xanh,…

Những thực phẩm nên kiêng

Thực phẩm chứa nhiều đường bởi đường có thể làm tích tụ tế bào hồng cầu trong vi huyết quản và tiểu cầu dẫn tới tắc nghẽn, ngoài ra đường cũng có thể gây mỡ gan.

Thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ làm cho chất béo trong cơ thể tăng lên dễ gây gan nhiễm mỡ, máu nhiễm mỡ,…yếu tố làm tăng men gan.

Gia vị cay nóng: ớt, hạt tiêu

Đồ uống có cồn, đồ uống có ga, khiến gan phải làm việc vất vả hơn khi đang bị bệnh, khiến tình trạng tăng men gan càng nặng hơn.

Chế độ sinh hoạt

Người bị men gan tăng cao nên có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, không nên thức khuya sau 22 giờ, tập thể dục nhẹ nhàng, không nên làm các công việc nặng nhọc nhiều.

Men gan cao uống thuốc gì?

Các loại thuốc thường dùng để hạ men gan thường gồm các loại thuốc bảo vệ tế bào gan như: Eganin, Fortec, dịch truyền Glucose 5% hoặc 10% dùng theo mức độ nghiêm trọng của bệnh và cần được dùng theo hướng dẫn sử dụng của bác sĩ.

Việc áp dụng thuốc tây trị hạ men gan cao thường cho tác dụng nhanh nhưng chỉ mang tính tạm thời vì sử dụng lâu dài thường để lại các tác dụng phụ không mong muốn cũng như chi phí điều trị thường khá cao.

Qua bài viết nay hi vọng các bạn hiểu thêm về nguyên nhân gây men gan cao. Sống điều độ và kiêng rượu bia để phòng tránh bệnh này nhé. Chúc sức khoẻ bạn đọc và người thân.

Comments (0)

Trả lời

Your email address will not be published. Required fields are marked *